ในโลกของการสกรีนเสื้อยุคปัจจุบัน เทคนิค DTF (Direct to Film) ได้เข้ามาปฏิวัติวงการด้วยความสามารถในการพิมพ์ภาพที่มีสีสันซับซ้อนได้อย่างรวดเร็ว อย่างไรก็ตาม ปัญหาใหญ่ที่ช่างสกรีนและเจ้าของแบรนด์เสื้อผ้าเจอบ่อยที่สุดเมื่อต้องพิมพ์ “ภาพเหมือน (Portrait)” หรือภาพที่มีการไล่เฉดสีผิว (Skin Tone) คืออาการ “สีจม” หรือ “สีเป็นปื้น” โดยเฉพาะในส่วนที่สีอ่อนมากๆ หรือส่วนที่ต้องไล่ระดับจากสีไปสู่เนื้อผ้า
คำตอบของปัญหานี้คือการใช้เทคนิค Halftone (ฮาล์ฟโทน) ซึ่งเป็นศิลปะการจัดการจุดสีที่ช่างสกรีนมือเก๋าใช้กันมานาน วันนี้เราจะพาไปเจาะลึกว่า จะทำไฟล์ Halftone อย่างไรให้งาน DTF ออกมาเนียนกริบเหมือนภาพถ่ายต้นฉบับ
1. ทำไมงาน DTF ภาพเหมือนถึงมักจะเป็นปื้น?
ปัญหาหมึกขาวหนาเกินไป: ในส่วนที่เป็นสีจางๆ (Highlights) หากเราสั่งพิมพ์หมึกขาวเต็มพื้นที่ 100% กาวจะจับตัวหนา ทำให้ส่วนที่ควรจะดูนุ่มนวลกลับกลายเป็นแผ่นยางแข็งๆ
การไล่เฉดที่ไม่เป็นธรรมชาติ: หมึกอิงค์เจ็ทมีขีดจำกัดในการพ่นจุดที่เล็กมากๆ เมื่อถึงจุดที่สีอ่อนสุดๆ เครื่องพิมพ์อาจจะหยุดพ่นหมึกกะทันหัน ทำให้เกิด “รอยตัด” ระหว่างสีกับเนื้อผ้า
การระบายอากาศ: ภาพสกรีนที่เป็นปื้นใหญ่ๆ จะใส่ไม่สบาย ระบายอากาศไม่ได้ และแตกง่ายเมื่อผ่านการซัก
2. Halftone คืออะไร และช่วยงาน DTF ได้อย่างไร?
Halftone คือเทคนิคการจำลองภาพที่มีเฉดต่อเนื่อง (Continuous Tone) โดยใช้ “จุด” (Dots) ที่มีขนาดต่างกันมาเรียงต่อกัน
จุดใหญ่และเบียดกัน: จะมองเห็นเป็นสีเข้ม
จุดเล็กและห่างกัน: จะมองเห็นเป็นสีอ่อน
ประโยชน์ในงาน DTF:
สร้างความนุ่มนวล: ช่วยให้การไล่สีจากเข้มไปอ่อนดูสมูทขึ้น ไม่เกิดรอยตัด
การยึดเกาะที่ดีขึ้น: จุดขนาดเล็กช่วยให้หมึกและกาวกระจายตัวได้ดี ลดการหลุดลอก
สัมผัสที่พรีเมียม: งานสกรีนจะ “นิ่ม” กว่าการพิมพ์แบบทึบ (Solid) เพราะมีพื้นที่ว่างระหว่างจุดให้ผ้าได้หายใจ
3. ขั้นตอนเตรียมไฟล์ Halftone สำหรับงานภาพเหมือน (Step-by-Step)
การทำไฟล์ Halftone สำหรับ DTF ไม่ได้มีแค่การสั่ง “Print” แต่ต้องเริ่มตั้งแต่ใน Adobe Photoshop หรือ Illustrator ดังนี้ครับ:
ขั้นที่ 1: การปรับแต่งภาพ (Image Adjustment)
ก่อนจะใส่จุด เราต้องทำให้ภาพมีความชัดเจน (Contrast) ที่เหมาะสม
Curves & Levels: ปรับค่า Shadow ให้ลึก และ Highlight ให้ชัด แต่อย่าให้ขาวโพลนจนรายละเอียดหาย
Saturation: เพิ่มความสดของสีผิวเล็กน้อย เพราะกระบวนการทำ Halftone อาจทำให้สีดูดรอปลงประมาณ 5-10%
ขั้นที่ 2: การแยกสี (Color Separation)
สำหรับงานภาพเหมือน แนะนำให้เน้นการจัดการ Channel สีดำ (K) และสีขาว (White Layer) เป็นพิเศษ เพื่อให้การวางฐานขาวสอดคล้องกับเม็ดสกรีนที่เราจะทำ
ขั้นที่ 3: การแปลงเป็น Bitmap (The Core Step)
ไปที่ Image > Mode > Grayscale
ไปที่ Image > Mode > Bitmap
ในช่อง Method เลือก Halftone Screen
Frequency (ความถี่): สำหรับ DTF แนะนำที่ 45 – 55 LPI (Lines Per Inch) ถ้าเล็กกว่านี้จุดอาจจะหลุดขณะซัก ถ้าใหญ่กว่านี้ภาพจะดูหยาบ
Angle (มุม): ปกติใช้ 22.5 หรือ 45 องศา เพื่อเลี่ยงอาการตาข่าย (Moiré pattern)
Shape (รูปร่างจุด): เลือก Round (วงกลม) หรือ Ellipse (วงรี) เพื่อการไล่เฉดที่เนียนที่สุด
4. เทคนิค “ไล่เฉดให้เนียน” ไม่ให้เห็นขอบพลาสติก
การจัดการ “Minimum Dot” ในงาน DTF ถ้าจุด Halftone เล็กเกินกว่า 1-2% เครื่องพิมพ์อาจจะพ่นหมึกขาวไม่ออก หรือกาวเกาะไม่ติด ทำให้งานดูเหมือน “สนิมเกาะ” หรือสีขาดๆ หายๆ
วิธีแก้: ให้ตั้งค่าในโปรแกรม RIP (เช่น ACRORIP หรือ Digital Factory) ให้มีค่า “Minimum Ink Dot” อยู่ที่ประมาณ 3% เพื่อให้มั่นใจว่าทุกจุดที่ไล่เฉดจะมีฐานขาวและกาวรองรับเสมอ
5. การตั้งค่าเครื่องพิมพ์และโปรแกรม RIP สำหรับงาน Halftone
การทำไฟล์ดีแต่ตั้งค่าเครื่องพิมพ์ผิด งานก็พังได้ครับ:
White Ink Management: อย่าสั่ง Underbase 100% ตลอดทั้งภาพ ในส่วนที่เป็น Halftone ควรตั้งให้หมึกขาวฉีดตามความเข้มข้นของเม็ดสี (Gradient White)
Resolution: ควรใช้ความละเอียดสูงสุดที่เครื่องทำได้ (เช่น 1440×1440 DPI หรือ 2400 DPI) เพื่อให้เม็ดสกรีน Halftone คมชัดที่สุด
6. ข้อควรระวัง: ไฟฟ้าสถิตและอากาศในระบบ
อย่างที่เราเห็นจากปัญหาทั่วไปในโรงงานสกรีน:
ไฟฟ้าสถิต: หากห้องแห้งเกินไป ไฟฟ้าสถิตจะทำให้หมึกที่พ่นเป็นเม็ด Halftone กระจายตัวไม่เป็นระเบียบ (Overspray) ทำให้ภาพเบลอ
Air Bubbles: หากมีอากาศในสายหมึก เม็ดสกรีน Halftone จะแหว่งเป็นแถบๆ ทำให้ภาพเหมือนดูมีรอยตำหนิบนใบหน้า
การสกรีนภาพเหมือนไม่ใช่แค่การกดปุ่มพิมพ์ แต่คือการเข้าใจ “น้ำหนักสี” และ “วิศวกรรมของจุด” หากสามารถจับจุดงานสกรีนเสื้อได้ก็จะช่วยให้งานนั้นออกมาดังนี้
เนียนกว่า: การไล่เฉดสีผิวที่ดูเป็นธรรมชาติ ไม่แข็งเป็นแผ่น
ทนกว่า: การกระจายตัวของจุดช่วยให้ฟิล์มยึดเกาะเส้นใยผ้าได้ลึกกว่า
ใส่สบายกว่า: เสื้อระบายอากาศได้ดี ไม่ร้อนหน้าอก
