สำหรับผู้ประกอบการร้านสกรีนเสื้อระบบ DTF (Direct to Film) คงทราบกันดีว่า “หัวใจสำคัญ” ที่จะทำให้งานสกรีนออกมาสีสด สวย คมชัด และรีดติดเสื้อได้ทนทาน คือคุณภาพของ “หมึกขาว” (White Ink) ที่ทำหน้าที่เป็นทั้งรองพื้นและตัวกาวประสา
แต่ปัญหาโลกแตกที่คนทำเครื่องพิมพ์ DTF ต้องเจอคือ อาการหัวพิมพ์หมึกขาวอุดตัน หรือพิมพ์ออกมาแล้วสีขาวไม่ทึบ สีขาดหายเป็นเส้น (Banding) ซึ่งสาเหตุหลักกว่า 80% ไม่ได้มาจากหัวพิมพ์พัง แต่มาจากการที่ “หมึกขาวตกตะกอน”
วันนี้ Screen 168 จะมาเจาะลึกความลับของหมึกขาว DTF พร้อมสอนเทคนิคการเขย่าหมึกอย่างถูกวิธี และต้องทำบ่อยแค่ไหนเพื่อป้องกันการตกตะกอน ช่วยยืดอายุหัวพิมพ์ i3200 หรือหัวพิมพ์รุ่นอื่นๆ ของคุณให้ใช้งานได้ยาวนานที่สุด
ทำไมหมึกขาว DTF ถึงตกตะกอนง่ายกว่าสีอื่น?
ก่อนอื่นเราต้องทำความเข้าใจโครงสร้างทางเคมีของหมึกพิมพ์กันก่อน หมึกสี CMYK ทั่วไปจะมีลักษณะที่โปร่งแสงและเป็นเนื้อเดียวกันมากกว่า แต่สำหรับหมึกขาว DTF นั้น มีส่วนผสมหลักที่เรียกว่า ไททาเนียมไดออกไซด์ (Titanium Dioxide – TiO2) ซึ่งเป็นแร่ธาตุที่ให้เม็ดสีขาวที่มีความทึบแสงสูงมาก
ข้อเสียของอนุภาคไททาเนียมไดออกไซด์คือ “มีน้ำหนักมาก” เมื่อเราตั้งขวดหมึกหรือทิ้งหมึกไว้ในแทงค์เครื่องพิมพ์ (นิ่งๆ) เป็นเวลานาน แรงโน้มถ่วงจะดึงให้อนุภาคสีขาวเหล่านี้ตกลงไปกองรวมกันที่ก้นภาชนะ ส่วนน้ำยาทำละลายจะลอยขึ้นมาด้านบน เรียกว่าอาการ “หมึกนอนก้น” หรือตกตะกอน
หากเราปล่อยให้หมึกที่ตกตะกอนเข้มข้นจัดๆ ไหลเข้าสู่ตลับกรองหมึก (Damper) และเข้าสู่รูฉีดหมึก (Nozzle) ของหัวพิมพ์ จะทำให้เกิดการอุดตันฝังลึกจนบางครั้งการสั่ง Head Cleaning จากคอมพิวเตอร์ก็เอาไม่อยู่ ต้องเสียเวลามาล้างหัวพิมพ์แบบ Manual กันเลยทีเดียว
วิธีเขย่าหมึกขาว DTF ที่ถูกต้อง (เคล็ดลับที่ช่างหลายคนพลาด)
ช่างสกรีนมือใหม่หลายคนเมื่อรู้ว่าต้องเขย่าหมึก ก็มักจะจับขวดหรือแทงค์หมึกมา “เขย่าอย่างรุนแรง” เหมือนเขย่าขวดน้ำอัดลม ซึ่งนั่นคือ วิธีที่ผิดและอันตรายต่อหัวพิมพ์มาก!
การเขย่าอย่างรุนแรงจะทำให้เกิด “ฟองอากาศ” (Air bubbles) ขนาดเล็กจำนวนมหาศาลปะปนเข้าไปในเนื้อหมึก เมื่อฟองอากาศเหล่านี้เดินทางผ่านสายยางส่งหมึก (Ink tube) เข้าไปสะสมใน Damper และหัวพิมพ์ มันจะไปขวางทางเดินของหมึก ทำให้เกิดปัญหาสีขาดหายเป็นเส้น พิมพ์ออกไม่สม่ำเสมอ
วิธีการกวนหรือเขย่าหมึกขาวที่ถูกต้อง (Gentle Agitation) มีดังนี้:
วิธีพลิกขวด (Inverting): ให้จับขวดหมึกขาวปิดฝาให้สนิท ค่อยๆ พลิกขวดคว่ำหัวลง แล้วพลิกหงายขึ้นกลับไปมาอย่างช้าๆ ประมาณ 10-15 ครั้ง เพื่อให้อนุภาคที่นอนก้นค่อยๆ กระจายตัวกลับเข้าไปผสมกับน้ำยา
วิธีกลิ้งขวด (Rolling): วางขวดหมึกขาวในแนวนอนบนโต๊ะเรียบๆ แล้วใช้มือกลิ้งขวดไปข้างหน้าและถอยหลังเบาๆ ประมาณ 1-2 นาที วิธีนี้จะช่วยผสมหมึกให้เข้ากันโดยแทบไม่เกิดฟองอากาศเลย
การทิ้งระยะพัก: หลังจากเขย่าหรือกลิ้งขวดแล้ว ควรตั้งขวดทิ้งไว้ประมาณ 10-15 นาที เพื่อให้ฟองอากาศเล็กๆ ที่อาจเกิดขึ้นลอยตัวขึ้นสู่ผิวด้านบน ก่อนที่จะทำการเทลงในแทงค์ของเครื่องพิมพ์
ต้องเขย่าหรือกวนหมึกขาวบ่อยแค่ไหน?
ความถี่ในการกวนหมึกขึ้นอยู่กับลักษณะการใช้งานเครื่องพิมพ์ของคุณ ดังนี้:
เขย่าจากขวดก่อนเทเติมแทงค์ทุกครั้ง: สำคัญที่สุด! ห้ามเทหมึกขาวลงแทงค์โดยไม่ได้ผ่านการกวนหรือพลิกขวดเด่นขาด
กวนหมึกก่อนเปิดเครื่องทำงานทุกเช้า: หากเครื่องพิมพ์ของคุณไม่มีระบบกวนหมึกอัตโนมัติ (WIMS) ให้ใช้ไม้พายพลาสติกสะอาดๆ ลงไปกวนหมึกในแทงค์หลักอย่างเบามือเป็นเวลา 1 นาที ก่อนสั่ง Head Cleaning เพื่อเริ่มงานในแต่ละวัน
ระหว่างการพิมพ์งานต่อเนื่อง (Long Print Runs): หากคุณมีออเดอร์สกรีนเสื้อจำนวนมากที่ต้องพิมพ์ลากยาว 4-6 ชั่วโมง ควรหาจังหวะพักเครื่องสั้นๆ และทำการกวนหมึกเบาๆ เพื่อรักษาความสม่ำเสมอของความทึบแสง
มีระบบกวนหมึกอัตโนมัติ (WIMS) แล้ว ยังต้องกวนมือเองอีกไหม?
เครื่องพิมพ์ DTF รุ่นใหม่ๆ รวมถึงเครื่องระดับอุตสาหกรรม มักจะมาพร้อมกับ ระบบหมุนเวียนและกวนหมึกขาวอัตโนมัติ (White Ink Circulation System หรือ WIMS) ซึ่งมีใบพัดคอยปั่นหมึกในแทงค์และมีมอเตอร์ปั๊มหมึกให้วิ่งวนกลับมาที่แทงค์ตลอดเวลา
คำตอบคือ: ระบบนี้ช่วยได้มาก แต่ไม่ 100% ครับ
แม้ระบบ WIMS จะทำงานได้ดีเยี่ยม แต่หมึกที่ถูกพักค้างอยู่ใน “Damper” ที่อยู่เหนือหัวพิมพ์ มักจะไม่มีระบบหมุนเวียนเข้าถึงโดยตรง หากคุณไม่ได้ใช้งานเครื่องพิมพ์เป็นเวลา 2-3 วัน หมึกใน Damper ก็อาจจะตกตะกอนได้อยู่ดี ดังนั้น การหมั่นพิมพ์เช็คหัวพิมพ์ (Nozzle Check) หรือการดึงหมึกผ่านปั๊มทิ้งเล็กน้อยทุกวัน ยังคงเป็นสิ่งจำเป็นเพื่อให้หมึกใหม่ได้ไหลเข้าไปแทนที่หมึกเก่าใน Damper เสมอ
บทสรุปจาก Screen 168
ปัญหาหัวพิมพ์ตันจากหมึกขาวเป็นเรื่องที่ป้องกันได้ หากเราเข้าใจพฤติกรรมทางเคมีของมัน การดูแลรักษาและให้ความสำคัญกับ “การเขย่าหรือกวนหมึกขาวอย่างถูกวิธี และสม่ำเสมอ” ไม่เพียงแต่จะช่วยลดอัตราของเสีย งานพิมพ์สีไม่เนียน หรือเส้นขาดหาย แต่ยังช่วยเซฟต้นทุนค่าเปลี่ยนหัวพิมพ์หลักหมื่นบาทได้อีกด้วย
หากคุณกำลังมองหาพาร์ทเนอร์ด้านงานพิมพ์สกรีนเสื้อระบบ DTF หรือกำลังประสบปัญหาเกี่ยวกับการผลิต Screen 168 พร้อมให้คำปรึกษาและให้บริการด้วยมาตรฐานระดับมืออาชีพ ด้วยประสบการณ์และความเชี่ยวชาญในระบบเครื่องพิมพ์และหมึก DTF อย่างแท้จริง
